Kiểm site trước khi mua lại hoặc nhận chăm SEO: dấu hiệu bị phạt, liên kết mua, nợ kỹ thuật

Một agency nhận chăm site cho khách mới, hứa hẹn tăng trưởng trong sáu tháng. Ba tuần sau mới phát hiện site có hàng trăm liên kết mua từ mạng lưới blog vệ tinh, người làm SEO trước đã đặt rồi bỏ đi, và lượt truy cập đang giảm đều theo từng đợt cập nhật của Google. Kết quả xấu đi không phải do agency, nhưng khách sẽ nhìn vào số liệu sáu tháng tới và kết luận ngược lại.

Người mua lại một site (một blog có khách, một shop nhỏ, một site vệ tinh của doanh nghiệp khác) cũng gặp rủi ro y hệt, chỉ là bằng tiền thật. Bài này là quy trình thẩm định một đến hai ngày, đủ để biết site đang khoẻ, đang ốm, hay đang mang một quả bom hẹn giờ.

Bước 1: xin quyền đọc số liệu thật

Không thẩm định bằng ảnh chụp màn hình. Ảnh chụp chọn được khoảng thời gian đẹp nhất, cắt được phần xấu. Xin:

• Quyền đọc Search Console (quyền Hạn chế là đủ) cho property cấp miền nếu có. Đây là nguồn quan trọng nhất.
• Quyền đọc Google Analytics hoặc công cụ đo lượt truy cập đang dùng.
• Danh sách dịch vụ: tên miền đăng ký ở đâu, đứng tên ai; hosting; CMS và plugin trả phí.
• Với site mua lại: doanh thu và nguồn doanh thu có bằng chứng (đối soát từ mạng quảng cáo, đơn hàng).

Bên bán hoặc khách từ chối cho quyền đọc Search Console là một tín hiệu đáng ghi nhận. Có thể có lý do chính đáng, nhưng hãy hỏi lý do.

Nếu cần nhanh và chưa có quyền gì, một lượt chấm điểm kỹ thuật miễn phí trên trang chủ cho bạn bức tranh sơ bộ về phần kỹ thuật bề mặt trong vài phút.

Bước 2: đọc 16 tháng số liệu, không phải 28 ngày

Trong Search Console, đặt khoảng thời gian dài nhất (16 tháng), xem biểu đồ lượt bấm theo ngày. Bạn đang tìm:

Hình dạng biểu đồ	Có thể nghĩa là	Hỏi thêm gì
Tăng đều, ổn định	Site khoẻ	Tăng nhờ đâu — nội dung, liên kết, hay một trang ăn may?
Bậc thang đi xuống, mỗi bậc trùng ngày core update	Google đánh giá thấp dần chất lượng tổng thể	Nội dung có hữu ích không, có bị sinh hàng loạt không
Rơi thẳng đứng một ngày rồi nằm im	Thao tác thủ công, sự cố kỹ thuật, hoặc đổi tên miền	Xem mục Thao tác thủ công, hỏi lịch sử thay đổi
Tăng vọt rồi giảm dần	Một bài lan truyền, hoặc chiến dịch liên kết ngắn hạn	Lượt bấm tập trung ở bao nhiêu trang
Theo mùa đều mỗi năm	Ngành mùa vụ	So cùng kỳ năm trước, đừng so tháng liền kề

Đối chiếu các điểm gãy với lịch các đợt cập nhật lớn mà Google công bố trên trang trạng thái tìm kiếm. Cách đọc tác động một đợt cập nhật có ở bài đọc tác động core update.

Độ tập trung của lượt bấm

Xuất danh sách trang, tính xem 5 trang đầu chiếm bao nhiêu phần trăm tổng lượt bấm. Site mà một trang chiếm 70% lượt bấm là site mong manh: trang đó tụt là cả site tụt. Mua lại site như vậy là mua một trang, không phải một site.

Bước 3: tìm dấu hiệu bị phạt và rủi ro chính sách

• Thao tác thủ công: mục Bảo mật và thao tác thủ công trong Search Console. Có thông báo đang hiệu lực là rủi ro lớn; đã gỡ thì hỏi lịch sử.
• Vấn đề bảo mật: site từng bị chèn trang spam chưa? Xem truy vấn lạ trong 16 tháng — dấu vết của trang spam bị chèn thường còn trong số liệu.
• Nội dung sinh hàng loạt: lấy ngẫu nhiên mười bài, đọc thật. Bài na ná nhau, không có thông tin gì mới, đăng hàng chục bài một ngày là dấu hiệu của nội dung quy mô lớn — loại mà Google ngày càng mạnh tay. Ranh giới được giải thích ở bài viết bài hàng loạt bằng AI.
• Nội dung sao chép: dán vài câu ngẫu nhiên trong ngoặc kép lên Google. Nếu site khác có trước, nội dung đó không phải của site này.
• Lạm dụng uy tín tên miền: site có những mục không liên quan gì tới chủ đề chính (mục mã giảm giá, cá cược, vay tiền trên một site giáo dục) là dấu hiệu từng cho thuê chỗ.

Bước 4: soát hồ sơ liên kết

Mở báo cáo Liên kết trong Search Console, xem các site liên kết nhiều nhất và văn bản liên kết hàng đầu. Một công cụ phân tích liên kết bên ngoài giúp xem chi tiết hơn.

Dấu hiệu	Mức đáng lo
Văn bản liên kết phần lớn là từ khoá thương mại chính xác ("dịch vụ SEO giá rẻ")	Cao — tự nhiên thì đa số là tên thương hiệu hoặc đường dẫn
Nhiều liên kết từ blog cùng giao diện, cùng chủ đề lẫn lộn, cùng thời điểm	Cao — mạng lưới blog vệ tinh
Liên kết từ site nước ngoài không liên quan, ngôn ngữ khác	Trung bình — có thể là rác tự nhiên, có thể là mua gói
Liên kết từ báo, hiệp hội, đối tác thật	Tốt
Số liên kết tăng vọt trong một tháng rồi đứng im	Đáng hỏi — chiến dịch mua liên kết

Liên kết xấu không phải lúc nào cũng cần xử lý; Google bỏ qua phần lớn liên kết rác. Nhưng site mà thứ hạng dựa chủ yếu vào liên kết mua thì có thể mất thứ hạng bất cứ lúc nào Google ngừng tính các liên kết đó. Khi nào cần tệp từ chối liên kết, xem bài liên kết xấu và disavow.

Bước 5: đo nợ kỹ thuật

Chạy một lượt kiểm kỹ thuật toàn site và đọc báo cáo Trang. Không cần sửa gì lúc này, chỉ cần ước lượng công sức:

• Tỷ lệ trang được lập chỉ mục trên tổng số trang muốn lập chỉ mục.
• Lỗi nặng: canonical sai hàng loạt, chuyển hướng vòng, trang chính trả lỗi.
• Tốc độ trên điện thoại, nhất là thời gian phản hồi máy chủ.
• CMS và plugin có bản lậu, bản bỏ rơi, phiên bản quá cũ không.
• Có môi trường thử không, có sao lưu không, mã nguồn nằm ở đâu.

Bước 6: quyền sở hữu và chuyển giao

Với mua lại, đây là phần quyết định giao dịch có thật sự hoàn tất hay không:

• Tên miền chuyển sang tài khoản của bạn tại nhà đăng ký, thông tin chủ thể đổi sang bạn.
• Bạn trở thành chủ sở hữu Search Console; quyền của chủ cũ được gỡ sau khi chuyển xong.
• Hosting, email, tài khoản mạng xã hội, kênh liên quan.
• Bản quyền nội dung, ảnh: ảnh lấy từ đâu, có quyền dùng không.

Với nhận chăm, kiểm ai đang giữ những thứ này và ghi vào biên bản. Danh sách đầy đủ có ở bài tên miền, SSL, hosting hết hạn.

Bước 7: hỏi người làm trước

Số liệu cho biết chuyện gì đã xảy ra; người làm trước cho biết vì sao. Một cuộc nói chuyện ba mươi phút với chủ cũ hoặc người làm SEO trước đó (nếu khách đồng ý) thường tiết kiệm được nhiều ngày đoán mò. Những câu nên hỏi:

1. Trong hai năm qua, site đã đổi giao diện, đổi tên miền, đổi hosting lần nào? Ngày nào?
2. Đã từng mua liên kết, thuê bài PR, tham gia trao đổi liên kết chưa? Với ai?
3. Nội dung do ai viết? Có dùng công cụ sinh bài không? Tỷ lệ bao nhiêu?
4. Đã từng nhận thông báo gì từ Google chưa — thao tác thủ công, bảo mật, chuyển hướng lạ?
5. Có việc gì đang làm dở mà người mới cần biết?

Ghi lại câu trả lời rồi đối chiếu với số liệu. Chỗ nào lệch — ví dụ chủ cũ nói chưa từng đổi gì nhưng biểu đồ có một bậc rơi thẳng — là chỗ cần đào sâu.

Bảng tổng kết thẩm định

Hạng mục	Xanh	Vàng	Đỏ
Xu hướng 16 tháng	Tăng hoặc ổn định	Theo mùa, có một bậc giảm	Nhiều bậc giảm liên tiếp
Thao tác thủ công	Chưa từng	Đã gỡ, rõ nguyên nhân	Đang hiệu lực
Nội dung	Gốc, hữu ích	Lẫn bài mỏng	Sao chép, sinh hàng loạt
Liên kết	Tự nhiên	Có rác nhưng không phụ thuộc	Phụ thuộc liên kết mua
Kỹ thuật	Vài lỗi nhẹ	Nợ vừa, sửa trong một tháng	Cần làm lại nền tảng
Quyền sở hữu	Rõ, chuyển được	Rải rác nhiều người	Không rõ ai giữ tên miền

Với agency: hạng mục đỏ không có nghĩa là từ chối khách, mà là phải nói rõ với khách trước khi ký, và đặt mục tiêu ba tháng đầu là dọn dẹp chứ không phải tăng trưởng. Ghi kết quả thẩm định thành số liệu mốc — đó là bằng chứng bảo vệ bạn khi ba tháng sau khách hỏi "vì sao chưa thấy tăng". Cách đặt cam kết hợp lý có ở bài KPI SEO trong hợp đồng.

Sau khi nhận, hãy đưa site vào theo dõi định kỳ ngay tuần đầu để có lịch sử điểm từ mốc thẩm định trở đi.